Üsküdar İskelesi

Re minör Keman Konçertosu; I. Allegro con fermezza (1940) (Aram İljic Khachaturian).

Üsküdar İskelesi.

Her zamanki gibi acelesi olan Tarık ve koşarken çarptığı Leyla.

Leyla; “Adım atarken önünüze bakmak âdetiniz değil galiba.”

Tarık; “Birden şey oldu da…”

Leyla; “Hay Allah, vapuru da kaçırdım. Çok fena oldu. Şimdi, bir saat bekleyeceğim.”

Tarık; “(Genç kızın, ortalığa saçılan eşyasını toplamasına yardım ederken) Benim işim de çok acele ama…”

Leyla; “Sizin bütün işleriniz acele galiba.”

Tarık; “Şey, sigortacılık tabii.”

Leyla; “Belli işiniz hep kazalarla!”

Tarık; “…”

Erman Şener’in “sıcacık bir film” dediği ‘Üsküdar İskelesi’, çok bilinen ‘Kâtibim’ ile başlıyor.

Sevimli, yerinde duramayan, hayat dolu bir gençtir Tarık. Başak Sigorta’da memur (‘sigorta prodüktörü’). ‘Ev Ana’ adını verdiği ve kendisini evladı gibi seven Havva Hanım’ın pansiyonunda kalıyor. [‘Enayi’deki (1974) Şaziye Hanım ve Metin gibiler].

İlerde, Leyla’sına “Hiçbir şeyim yoktu hayatta biliyorsun (Ev Ana’ya biraz haksızlık ediyor galiba). Ne annemi hatırlıyorum ne de babamı. Çok küçüktüm halamı da kaybettim. Tahsilim (Hukuk) yarım kaldı. (Genç kızın gözlerine bakarak) Ama şimdi her şeyim var, her şeyim” diyecektir.

İşe gidişi Üsküdar İskelesi’nden, 8.15 vapuruyla. Geç kaldığında (vaktinde gittiği pek olmaz zaten) “Saatten haberiniz var mı, Tarık Bey?” diyenlere “Ben, bugün saatimi Merih saatine göre ayarladım” şeklinde yanıtlar veriyor. Şube Müdürü de kızsın mı sevsin mi şaşırmış. “Burasını çalgılı gazinoya çevirdin. Şu haline bak, mahalle çocuklarından farkın yok. Eğer bir daha geç kalırsan, burada şarkı söylersen…” diye başlayan konuşma, Tarık süklüm püklüm dışarı çıkarken bambaşka bir şekilde sonlanır. “Ha, dur! Son günlerde fazla sigorta yaptığın için merkezden %10 zammın geldi. Bu seni şımartmasın anlaşıldı mı?”

Bir sabah, yine yetişme telaşıyla önce iki seyyar satıcıya sonra da Leyla’ya çarpar. Vapuru kaçırırlar. Bir sonraki vapurda, bu kez iri yarı bir adama çarpıyor. Genç kızın kendini tutamayıp güldüğünü görünce, hemen yanına ‘kurulur’!

Kısa sürede birbirlerini çok severler.

Leyla, Beyoğlu’ndaki hazır giyim mağazası KUPA’da kasiyer.

İstanbul’a bakan küçük çay bahçesindeki konuşmaları ne güzeldi.

Bu mutluluk, Almanya’dan dönen uzak akraba Suat Bey’in (içinde evlilik olan) planları ile gölgelenmek üzere.

Varlıklı bir kısmet isteyen anne Nadide Hanım, damat adayının ‘meziyet’lerini saymakla bitiremez. “Tahsilli, yakışıklı ve zengin.” Ancak, henüz ortaya çıkmayan bir ‘meziyet’i daha var Suat’ın! Ana kızın Alemdağı’ndaki arsalarını ele geçirmek istiyor. Rahmetli babası, Leyla’nın (o da rahmetli) babası Mustafa Bey’i çeşitli numaralarla borçlandırıp bu arsaları elinden almış. Ama ‘kurt gibi bir dava vekili olan Mustafa Bey satışı resmi muamele ile tapuya intikal ettirmemiş’. Sonuçta, bunu bilmeseler de arsalar hâlâ Nadide Hanım ve kızına ait.

Avukatın söylediğine göre, servete ‘konmak’ için Suat’a tek bir yol kalıyor, Leyla ile evlenmek!

Leyla bu öneriye şiddetle karşı çıkıp annesine Tarık’tan söz eder. ‘Memur’ ve ‘aylığı 600 lira kadar’ açıklamaları Nadide Hanım’ın karar vermesi için yeter de artar. ‘Eğer böyle bir çocukluk yaparsa’ analık hakkını helal etmeyecekmiş!

Suat Bey (ve açgözlü anne) acımasız bir plan yapar. Tanıdıklarının aracılığı ile Tarık’a Anadolu’da bir yıl süreli bir ‘teftiş kadrosu’ ayarlar. Amacı İstanbul’dan, daha önemlisi Leyla’dan uzak tutmak.

Benzer bir şeyi ‘Ümit Sokağı’nda (1966) göreceğiz. Oradaki Selim-Ekrem Bora amacına ulaşırken, Suat’ın planı son anda bozulur!

Re minör Keman Konçertosu; II. Andante Sostenuto (1940) (Aram İljic Khachaturian).

Unutamadığımız çay bahçesi.

Tarık; “Hep bir şeyler yapmak, bir delilik geçiyor aklımdan. Her şey ne kadar güzel. Ağaçlar, denizler, evler, insanlar, yollar. Sen niye her gün yanımda olmayacaksın?”

Leyla; “İşleri delilikle halledemeyiz. Ancak, akıllı uslu düşünürsek olur.”

Tarık; “Düşünmeyeceğim işte, akıllı uslu düşünmeyeceğim! Ben seni deliler gibi seviyorum. Akıl, benim işime karışamaz artık, anlıyor musun karışamaz!”

(Yazan: Murat Çelenligil)