Son Gece

‘Sol minör Adagio’ (Tomaso Giovanni Albinoni) (Düzenleme Remo Giazotto) (1945). Tuna Nehri’ndeki İbrail’e yakın İveski kasabası.

Düşman olması gereken iki sevgili.

Faruk; “Farkında mısınız, birbirimizle kavga ediyoruz adeta. Evet, birbirini seven, kıskanan iki âşık gibi kavga ediyoruz… Günlerden beri içimizi yakan beynimizi tutuşturan şeyler bu gece dudaklarımızdan dökülüyor.”

Mariya; “Rica ederim Faruk Bey, bütün kâinat önüne katmış şuursuzca bu gece sürüklüyor bizi. Ne olur kendimize gelelim. Biz sadece iki düşmanız. Sonuna kadar da iki düşman olarak kalmaya mahkûmuz.”

Faruk; “İnsan olduğumuzu unutuyorsun. Önüne geçilmez bir kuvvet bizi birbirimize yaklaştırıyor.”

Mariya; “Buna hakkımız yok Faruk Bey... Ya Rabbi, ne büyük bir günah işliyoruz.”

Faruk; “Sevmek günah olamaz Mariya… Aşkın vatanı yoktur.”

Aynı adlı ‘Son Gece’nin (1938) (Esat Mahmut Karakurt) (6. Baskı-1950) (İnkılâp Kitabevi) ikinci çevrimi.

1916, sonbaharı. “Büyük Harp’te cenubi Romanya.” Müttefik ordularına mensup bir Türk bataryası Yüzbaşı Faruk’un komutasında ilerliyor.

Gece saat on. Müthiş bir yağmur var. Nasıl olduysa, ‘bu dağ başında’ sığınacak bir ev bulabilmişler. “48 saatten beri gözümüze uyku girmedi” diyor kumandan. “Müsaadenizle, şafak sökene kadar burada istirahat etmek istiyoruz.” Ev sahibi, emekli General Mihailescu (biraz da kapıyı kırdıklarına kızdığı için) Onbaşı İhsan Gedik’i yaralayınca, öldürülür. Kızı Mariya’nın kurşunu da Yüzbaşı’nın kolunu sıyırıyor (romanda, sf. 62, ‘iki parmağı’ sakat kalır). Faruk, yarasının değil ama Generalin acısını film boyunca çekecektir.

‘Türk Zabit’ten (şimdilik) nefret eden güzel Mariya, ‘tayyareci’ abisi Polivas tarafından halalarının yanına götürülür.

Üç ay sonra, Şubat, 1917. “Müttefik Türk ve Alman orduları, Galiçya Cephesi’ndeki Rus ve Romen kuvvetleriyle çarpışırken Romanya’nın stratejik şehirlerinden İbrail, 6. Türk Kolordusu tarafından işgal edilmiştir.”

Yüzbaşı Faruk, 5 km. kuzeydeki İveski (romanda ‘İveşki’) kasabasını ele geçirmek emrini alır. Belki de tertemiz, güzel yüzünün etkisi ile ilçe halkı dostça davranıyor. Belediye Başkanı Radilescu, ‘kasabanın en güzel evini tahsis eder’ kendisine. Kahramanımız burada hayatının ‘garip ve umulmaz tesadüfü’ ile yüzleşecektir.

Siyahlar içindeki yaşlı ev sahibesi iki büyük matem içindeymiş. İşgal altındaki memleketinin ve cinayete kurban giden kardeşinin.

Doamnela Mihailescu’nun yeğenini görünce bir darbe yemiş gibi oluruz; Mariya!

Faruk “Lütfen inanınız, önce kardeşiniz ateş etti bize. Hakikati bilmenizi istiyorum” diye yırtınıyor ama ölen öldükten sonra ‘hakikat’ neyi değiştirir! “Henüz 23 (romanda ‘24’) yaşında bir genç kızı babasız bıraktınız. Ocağımızı söndürdünüz” suçlamasına verilecek yanıtı yok.

Mariya... Hüzün dolu bir çift yeşil göz. ‘Düz siyah saçları rüzgâr gibi uçuşan Rumen kızı’. Türk subayının ince davranışları, yüreğindeki nefreti tutkulu bir aşka dönüştürüyor.

‘Rosen Aus Dem Süden, Op. 388’ (1880) (Johann Strauss II) ile dans ettikleri balodan eve geldiklerinde birbirlerine sevgilerini söylerler.

“Bunun sonu bir facia ile bitecek diyorum size, inanın Faruk Bey.”

“Hayır, bilakis, saadetle bitecek Mariya, göreceksin.”

Filmin sonunda keşke delikanlının dediği olsaydı!

“1916 yılının son günlerinde (romanda ‘1917-Şubat’) taarruza geçen Rus ve Romen orduları, Avusturya ve Bulgaristan cephelerini bozguna uğratmış, cenuba doğru ilerlemekteyken İbrail cephesini tutan Türk kuvvetleri tarafından durdurulmuştu.”

Yüreği karmaşık duygularla dolu genç kızın duası; “Benim ve bütün insanların büyük Allah’ı! Yalnız bizi değil, gecenin karanlığın içinde vatanları için dövüşen, dost-düşman, bütün talihsiz insanları da koru ve… O’nu… O’nu da…”

Yüzbaşı Faruk, Polivas’ın uçağından atılan bir bomba ile yaralanır. Belki duanın faydası, ölümden dönmüş.

Ayağının, kangren olup kesilme tehlikesi vardı. Generalin ölümünden o denli etkilemiş ki bu durumda bir teselli bile buluyor. “Size çok acı çektirdim. Ödeşmemiz için biraz da benim acı çekmem gerekmez mi?”

1917 sonları. Bolşeviklerin yönetimi ele geçirmesiyle Rus ordusu cepheden çekilir.

Faruk, 3 ay sonra, iyileşmiş olarak Mariya’ya koşuyor.

‘Mehtaplı bir yaz gecesi… Gökyüzünde milyonlarca yıldız… Tuna, uzakta ışıklar içinde pırıl pırıl yanıyor’. Genç kızın ise gözlerinde hüzün var. Herkes General Mihailescu’nun kızını, Faruk Bey’in metresi olarak biliyormuş. “Abim buraya gelir de bir düşman zabitini sevdiğimi öğrenirse beni öldürür.”

Türk karargâhına yapılacak baskın, ihbarı sayesinde atlatılır.

Polivas, o kızgınlıkla öyle bir şey yapıyor ki canavarlığı, intiharına neden olacaktır. Faruk bağlıyken, kız kardeşini 4 (romanda ‘6’) kişinin kucağına atar!

1919. Aylarca hastanede yatan kahramanımız, savaş bitince İstanbul’a gönderilmiş. Şimdi iki büyük ıstırabın pençesinde. Biri Mariya’nın, diğeri düşman işgali altında olan memleketimizin.

Günlerdir beklediği haberi Mülazım Ahmet Bey getirir. Müracaatı kabul olunmuş. Ertesi gün Sirkeci’den kalkacak Amerikan bandıralı Nelson şilebiyle Romanya’ya hareket edecekmiş. “Orda en fazla iki gün kalacaksınız. İstanbul’a döner dönmez de 24 saat içinde Anadolu’ya geçmek üzere hazırlıklı bulunacaksınız.”

Hala Mihailescu, delikanlıyı Mariyasına götürüyor!

Faruk; “Beni nereye getirdiniz Madam?”

Doamnela Mihailescu; “Telaş edecek bir şey yok. Mariya, ekseriya bu saatlerde mezarlığa gelir. Babası ve abisi burada yatıyor… İşte kardeşimin mezarı. Bir kurşunla öldürdüğünüz adam... Bu da şerefini kurtarmak için kendisini öldüren Polivas’ın mezarı.”

Faruk; “Ya burada kim yatıyor Madam?”

Doamnela Mihailescu; “…”

Faruk; “Söyleyin Madam, yoksa?”

Doamnela Mihailescu; “…”

Faruk’un umarsız çığlığı. “MARİYA… MARİYA…”

“Ağla şimdi ey bedbaht insanoğlu (romanda ‘adam’), ağla hayatının sonuna kadar!”

(Yazan: Murat Çelenligil)