Our Man in Tehran

“Tahran'daki Adamımız” adlı Kanada yapımı belgesel, CIA ajanlarını kahraman olarak gösteren 3 Oscarlı "Argo" filminde gözden kaçırılan gerçekleri aydınlatıyor. 1979’da Kanada Başbakanı olan Joe Clark, “Our Man in Tehran” (Tahran’daki Adamımız) adlı belgesel filmin Toronto Uluslararası Film Festivali kapsamındaki gösterimine katıldı ve İran rehine krizi sırasında yaşanan gerçek olayların “Argo”dan “daha iyi” bir hikâyesi olduğunu söyledi. Ben Affleck’in yönettiği 3 Oscarlı “Argo”, İran’da İslam Devrimi’nin ardından ABD Konsolosluğu’nun işgali sırasında kaçarak Kanada Konsolosluğu’na sığınan Amerikan vatandaşların kurtarılma operasyonunu anlatıyordu. “Argo” geçen yıl gösterildiği Toronto Film Festivali’nde, CIA ajanlarını kahraman, Kanada’yı ise pasif bir gözlemci olarak gösterdiği için eleştirilmişti. Olaylar sırasında dönemin Kanada Büyükelçisi Ken Taylor, Amerikan vatandaşlarını yardımcısı John Sheardown’un evinde 3 ay boyunca saklamakla kalmamış, hükümetinin desteğini alarak uçak biletlerini temin etmiş ve sahte pasaportlar hazırlatmıştı. “Argo”nun Kanada’da aldığı eleştirilerden biri, Amerikalıları konutunda saklayan John Sheardown’un adından bile söz edilmemesiydi. Diğeri ise CIA’nın operasyonun ardındaki gerçek ve gizli kahraman olarak gösterilmesi, Kanada’nın çabalarının ise açıkça küçümsenmesiydi. Bu eleştirilerin ardından gerek senaryo yazarı Chris Terrio gerekse Ben Affleck, yaptıkları çeşitli konuşmalarda Kanada’nın rolünün önemini vurgulama gereği duymuşlardı. Filmin gösteriminden sonra “Gerçek daha iyi bir hikâye” diyen eski Kanada Başbakanı Joe Clark, uzun süre alkışlandı. Operasyonun ardından ABD ve Kanada’da bir kahraman ilan edilen Ken Taylor da, “Argo”dan bir yıl sonra yine festival kapsamında gösterilen belgeselin, 6 ABD vatandaşının kurtarılmasında Kanada’nın rolüne çok daha gerçekçi bir bakış açısı getirdiğini belirtti. Larry Weinstein ve Drew Taylor’un yönettiği 85 dakikalık belgeselde, Ken Taylor ve “Argo”da Ben Affleck’in canlandırdığı eski CIA ajanı Tony Mendez ile söyleşilere yer veriliyor. Sadece CIA operasyonuna odaklanan “Argo”ya karşılık belgesel, olaya çok daha geniş bir bakış açısıyla yaklaşıyor. AP birde başka bir bulduğum haber: Oshawa’daki Trent Üniversitesi tarih Profesörü Robert Wright’ın, 23 Ocakta satışa sunulan “Our Man in Tehran” isimli kitabında Büyükelçi Taylor’ın CIA’nın fiili ‘istasyon şefi’ olduğu ileri sürülmüştü. Kitapta Taylor, İran hakkında elde ettiği bilgileri dönemin Kanada Başbakanı Joe Clark’a ilettiği ve onun da bu bilgileri ABD’nin eski Başkanı Jimmy Carter ile paylaştığı ifadeleri yer alıyor. İran’da 1977-1980 döneminde görev yapan Taylor’ın bu süre boyunca ABD’nin İran’daki silahlı silahsız birçok operasyonunu ya bizzat yönettiği ya da organize ettiği iddia ediliyor. “Globe and Mail” gazetesine konuşan eski Büyükelçi Taylor, kitapta yer alan bilgileri ve hakkındaki iddiaları yalanlamamıştı.