İki Tutam Saç: Dersim'in Kayıp Kızları
1937-38 Dersim harekatıyla birlikte ailelerinden alınarak rütbeli askerlere verilen kızlar, yıllar sonra bir belgesel aracılığıyla aileleriyle buluştu. Nezahat ve Kazım Gündoğan'ın üç yıl boyunca yürüttüğü çalışmalar sonucunda bugün 80'li yaşlarını süren Huriye ve Fatma Hanımlar'ın askerler tarafından alınışları, travmaları, suskunlukları ve ailelerine kavuşma sürecini anlatan belgeselde, halen köklerini arayan başka kızlar ve kızlarını arayan başka ailelerin duyguları da perdeye yansıyor...
Filmde evlatlık verilen kızlarla yapılan röportajların yanı sıra, şimdiye kadar gün yüzüne çıkmayan pek çok gerçek, belge ve fotoğraf da yer alıyor. Müziklerini Mikail Aslan'ın yaptığı, metinlerini Sema Kaygusuz'un yazdığı belgesel filmde Şevval Sam da kendi bestesini seslendiriyor.
Bu çalışmayı film kategorisinde değerlendirme yanılgısı içine düşmeden belgesel olarak ele almak gerekiyor. Fakat belgesel gibide olmamış. İzlemeden önce Dersim'de ne olduğu hakkında detaylı analizleri aktaracağını düşünmüştüm. Sadece o dönemde kaybolan kızların varlıklı aileler ve subayların yanlarına evlatlık verildiği anlatılıyor. Dersim hakkında edindiğim izlenime gelince; devlet içinde devlet olma inadı ve bir grup isyankar insanların başı çektiği grubun M. Kemal Atatürk'ün başında olduğu devlete meydan okuma merhalesi sonucunda maalesef o zamanın köhne politikalarından bir olan tek millet kavramı yüzünden asimile edilmeye çalışılan zavallı Dersim alevi kürt halkı olmuştur. Tabii ki o yıllardaki insan psikolojisini deşifre etmek gerekirse; 1. Dünya savaşından çıkmış bir ulus, karakteristik özellikleri itibarıyle gaddar ve acımasız olabilen asker ve medeniyetin henüz gerisinde kalmış cahil halk üçlemesi maalesef bu vahim sonuçları doğurmuştur. O yıllarda sadece ırk değil dini unsurlarda lağvedilmek için İstiklal mahkemelerinde yüzlerce medrese alimi idam edilmiş. Halk sindirilmiştir. Umarım bundan böyle bu tip iç burkan olaylar cereyan etmez. Nezahat Gündoğan belgesel çekmeye çalışmış belki iyi niyetli ama umuma hitap eder tarzda değil. Yani local belgesel olmuş.
Merak ettim belgeseli, sanırım festivellerde vardı bu sene ama izleyemedim.